Kencing Manis: Simptom, Punca & Tanda Awal

Kencing manis atau diabetes ialah keadaan apabila paras glukosa dalam darah kekal terlalu tinggi kerana badan tidak menghasilkan insulin yang mencukupi atau tidak dapat menggunakannya dengan baik. Diabetes jenis 2 ialah bentuk paling lazim dan boleh berlaku tanpa simptom pada peringkat awal, sebab itu saringan penting bagi individu yang berisiko.

Di Malaysia, diabetes merupakan masalah kesihatan yang besar. National Health and Morbidity Survey (NHMS) 2023 melaporkan sekitar 15.6% orang dewasa mempunyai diabetes, bersamaan kira-kira 1 dalam 6 orang dewasa.

Memahami tanda awal dan faktor risiko boleh membantu seseorang mendapatkan pemeriksaan lebih awal.

Apa Itu Kencing Manis?

Apabila kita makan, sebahagian makanan dipecahkan menjadi glukosa, yang menjadi sumber tenaga kepada badan.

Hormon insulin, yang dihasilkan oleh pankreas, membantu membawa glukosa daripada darah masuk ke dalam sel.

Diabetes berlaku apabila badan:

tidak menghasilkan insulin yang mencukupi;
badan tidak dapat menggunakan insulin dengan berkesan; atau
kedua-duanya berlaku serentak.

Akibatnya, glukosa berkumpul dalam darah.

Jika paras gula kekal tinggi untuk jangka masa panjang, ia boleh menjejaskan salur darah, saraf, jantung, buah pinggang dan mata.

Apakah Jenis Kencing Manis?

Tiga jenis utama diabetes ialah:

Jenis	Apa yang berlaku?
Diabetes jenis 1	Badan menghasilkan sangat sedikit atau tiada insulin. Pesakit memerlukan insulin.
Diabetes jenis 2	Badan menjadi kurang sensitif terhadap insulin dan akhirnya mungkin tidak menghasilkan insulin secukupnya.
Diabetes gestasi	Paras gula meningkat semasa kehamilan.

Diabetes jenis 2 merupakan jenis diabetes yang paling lazim.

Bagaimana pula dengan prediabetes?

Prediabetes bukan sejenis diabetes.

Ia bermaksud paras gula dalam darah sudah lebih tinggi daripada normal tetapi masih belum mencapai paras diagnostik diabetes.

Prediabetes penting kerana ia menunjukkan risiko mendapat diabetes jenis 2 pada masa hadapan telah meningkat.

Apakah Simptom Kencing Manis?

Diabetes jenis 2 boleh berkembang secara perlahan. Ada individu yang tidak mengalami simptom jelas selama bertahun-tahun.

Antara tanda yang biasa ialah:

Simptom	Apa yang mungkin dirasai
Kerap kencing	Lebih kerap ke tandas, termasuk waktu malam
Cepat haus	Kerap berasa dahaga
Cepat lapar	Mudah lapar walaupun sudah makan
Letih	Kurang tenaga atau mudah penat
Berat turun tanpa sebab	Berat berkurang tanpa berdiet
Penglihatan kabur	Pandangan menjadi kabur
Luka lambat sembuh	Luka mengambil masa lebih lama untuk pulih
Kebas atau mencucuk	Terutama pada tangan atau kaki

Namun, tiada simptom tidak bermaksud anda bebas daripada diabetes.

Ujian darah merupakan cara yang lebih tepat untuk mengetahui sama ada paras gula anda tinggi.

Apa Punca Kencing Manis?

Punca kencing manis berbeza mengikut jenis diabetes. Diabetes jenis 1 dan diabetes jenis 2 mempunyai mekanisme yang berbeza.

Diabetes jenis 1

Diabetes jenis 1 ialah keadaan autoimun. Sistem imun menyerang sel pankreas yang menghasilkan insulin.

Ia bukan disebabkan oleh terlalu banyak makan makanan manis.

Diabetes jenis 2

Diabetes jenis 2 biasanya berlaku akibat gabungan beberapa faktor, termasuk genetik, rintangan insulin dan faktor gaya hidup.

faktor genetik;
rintangan insulin;
berat badan berlebihan;
aktiviti fizikal yang rendah; dan
faktor metabolik lain.

Tidak ada satu punca tunggal yang menerangkan semua kes diabetes jenis 2.

Siapa Berisiko Mendapat Diabetes Jenis 2?

Risiko diabetes jenis 2 boleh meningkat jika anda:

mempunyai ibu bapa atau adik-beradik dengan diabetes
mempunyai berat badan berlebihan atau obesiti;
kurang aktif;
semakin meningkat usia;
pernah mengalami diabetes semasa hamil;
mempunyai sindrom ovari polisistik (PCOS);
mempunyai tekanan darah tinggi;
mempunyai masalah kolesterol; atau
pernah mempunyai bacaan prediabetes.

Bolehkah orang kurus mendapat diabetes?

Ya. Berat badan berlebihan meningkatkan risiko diabetes jenis 2, tetapi bukan satu-satunya faktor.

Seseorang yang mempunyai berat badan normal masih boleh mendapat diabetes akibat faktor seperti genetik, umur, sejarah keluarga, lemak viseral dan kesihatan metabolik.

Adakah Makan Gula Menyebabkan Kencing Manis?

Tidak secara langsung.

Makan satu makanan atau minuman manis tidak terus menyebabkan seseorang mendapat diabetes jenis 2.

Namun, pengambilan makanan dan minuman tinggi gula atau kalori secara berlebihan boleh menyumbang kepada peningkatan berat badan. Berat badan berlebihan pula merupakan salah satu faktor risiko diabetes jenis 2.

Lebih baik melihat keseluruhan corak pemakanan berbanding menyalahkan satu jenis makanan sahaja.

saiz hidangan;
kekerapan minuman manis;
jumlah kalori keseluruhan;
aktiviti fizikal; dan
berat badan.

Siapa Patut Menjalani Saringan Diabetes?

Di Malaysia, saringan diabetes berasaskan risiko disyorkan bagi orang dewasa, terutama apabila umur meningkat atau terdapat faktor risiko.

Pertimbangkan pemeriksaan jika anda:

mempunyai simptom diabetes;
mempunyai sejarah keluarga diabetes;
mempunyai berat badan berlebihan;
mempunyai tekanan darah tinggi;
pernah mempunyai prediabetes; atau
pernah mengalami diabetes semasa hamil.

Anda tidak perlu menunggu sehingga simptom menjadi teruk untuk menjalani pemeriksaan.

Ringkasan

Kencing manis secara ringkas:

Diabetes berlaku apabila paras gula dalam darah terlalu tinggi.
Diabetes jenis 2 ialah jenis paling lazim.
Kerap kencing, cepat haus, letih dan penglihatan kabur ialah antara simptom yang mungkin berlaku.
Sesetengah orang langsung tidak mempunyai simptom.
Genetik, berat badan, aktiviti fizikal dan kesihatan metabolik mempengaruhi risiko
Diagnosis memerlukan ujian darah yang sesuai.

Soalan Lazim Tentang Kencing Manis

Adakah kencing manis boleh berlaku tanpa simptom?

Ya. Diabetes jenis 2 boleh berlaku selama bertahun-tahun tanpa simptom yang jelas.

Adakah diabetes disebabkan oleh makan nasi?

Tidak. Risiko diabetes tidak ditentukan oleh satu makanan sahaja. Saiz hidangan, jumlah kalori, berat badan, aktiviti dan faktor genetik semuanya memainkan peranan.